ویراستاری چیست و چگونه انجام می‌شود؟

نکاتی که باید در صفحه‌آرایی کتاب بدانید
مهر ۱۳, ۱۳۹۸
مستندسازی و مدیریت دانش در زمانی کوتاه با کیفیتی مناسب و حرفه‌ای
مهر ۱۵, ۱۳۹۸

ویراستاری چیست و چگونه انجام می‌شود؟

انجام ویراستاری هر محتوایی یک کار حرفه‌ای و فن می‌باشد که باید بصورت رسمی و آموزش‌دیده و به خصوص در موقعیت شغلی ویراستاری انجام گردد.

درواقع صرفاً دانستن اصول اساسی ویراستاری و دستورات زبان فارسی شما را یک ویراستار مجرب نمی‌کند، بلکه باید با مطالعه کتب مختلف و توجه به اصول آن، تجربیات خود را نیز افزایش دهید.
در این مقاله قصد داریم که ضمن بیان نکات حرفه ویراستاری، اصول آن را نیز در انجام هر چه بهتر امر ویراستاری شرح دهیم.

ویراستاری چیست؟

 

ویراستاری، ویرایشگری و یا ادیتوری یک هنر نگارش در نویسندگی است. درواقع مهارت ویراستاری برای تنظیم و تصحیح خطاهای یک متن بر طبق اصول دستور زبان فارسی انجام می‌شود. شما می‌توانید مهارت ویراستاری را از طریق مطالعه کتب مختلف و آشنایی با سبک نوشتن، تسلط بر دستور و قواعد زبان فارسی کسب نمایید.
ویراستاری و اصلاح یک متن باید در رفع ۴ اشتباه دستوری، زبانی، نگارشی و فنی انجام گیرد. درواقع برای ویراستاری درست و کامل باید کلمه به کلمه یک متن را دقیق بخوانید تا بتوانید هر اشتباه سهوی نویسنده را برطرف و تصحیح نمایید. در بعضی از اوقات باید در زمان مطالعه متن، وجود یک واژه ناهمگن و نامناسب در یک جمله را تشخیص و آن را تصحیح نمایید.
درواقع در ویراستاری یک متن باید محتوا، بیان، نظم، علائم نگارشی، اعتبار و صحت را بررسی کنید و ضمن حفظ سبک نویسنده و صاحب اثر سعی کنید که خطاهای دستوری، نگارشی، حشویات وغیره را تصحیح کنید. شاید شغل ویراستاری به‌گونه‌ای به نظر می‌آید که نیاز به ابزار خاصی نداشته باشد و در منزل و با رایانه بتوانید انجام دهید؛ اما انجام این کار نیاز به تمرکز بالا و نکته‌بینی خاصی دارد. به صورتی که هیچ اشتباه کوچک و ریزی نباید از چشم شما دور بماند.
هدف اصلی از ویراستاری متن، روان و رسا کردن محتوا بر طبق استانداردها و قواعد دستور زبان فارسی است. به همین دلیل ویراستاری صرفاً برای کتاب صورت نمی‌گیرد. بلکه می‌توان برای فیلم، تصاویر و تابلوها، موسیقی وغیره انجام داد و با ویراستاری و بازبینی دوباره محتوا آن را کامل‌تر و درست‌تر ارائه داد.

اصول کلی در ویراستاری متن

با توجه به اینکه معمولاً قبل از چاپ هر محتوایی، ویراستار آن را بررسی و اصلاح می‌کند؛ اما لازم است که نویسندگان نیز نکاتی را در هنگام نگارش و نوشتن متن در نظر بگیرند. در ادامه به ذکر ۵ نکته و اصل کلی در ویراستاری متن می‌پردازیم.

۱. رعایت علائم نشانه‌گذاری ویراستاری در متن

انجام علائم نشانه‌گذاری صحیح و درست در ویراستاری متن باعث می‌شود که مقصود و منظور نویسنده به‌صورت درست و کامل به خواننده منتقل شود. علائم نشانه‌گذاری چون ویرگول، علامت پرسش، علامت تعجب، نشانه نقل‌قول، نشانه بیان یک مطلب، نشانه توجه وغیره باید با توجه به محتوای یک جمله استفاده شود.

احتمالاً شما نیز این جمله معروف «بخشایش لازم نیست اعدامش کنید» را به یاد دارید. در این جمله استفاده از ویرگول کاملاً معنای جمله را تغییر می‌دهد.

۲. حذف کردن حشویات و تکلف در ویراستاری متن

حشویات زبان فارسی معمولاً به ۲ صورت انجام می‌گیرد:
• زمانی که ترکیب ۲ کلمه با هم یک معنی را داشته باشند و حذف یکی از کلمه‌ها خللی به متن وارد نمی‌کند. به‌طور مثال کلمات: همهمه‌ی صدا، کنسرت موسیقی، خانه سرا؛ یکی از دو کلمه‌ها به همراه هم زائد است.
• زمانی که در یک جمله نشانه و کلمه‌ای زائد به همراه هم استفاده شوند. به‌طور مثال «من یک مردی را دیروز دیدم.» در این جمله یک و ی در کنار هم در تکلف زبانی را به وجود آورده است. پس باید یکی از آن‌ها را حذف کرد.

۳. مطابقت فعل با فاعل جمله در ویراستاری متن

همان‌طور که باید در حذف کردن حشویات متن راغب باشیم، اما نباید در این امر زیاده‌روی نیز کرد. گاهی حذف فعل در جمله به ساختار متن آسیب وارد می‌کند و حتی مقصود اصلی نویسنده را برای مخاطب غیرقابل فهم می‌کند. بنابراین غیر از حذف قرینه فعل، هرگونه حذف غیرضروری که در متن صورت گیرد، باعث ایجاد ابهام در متن برای خواننده خواهد شد.
علاوه بر توجه به حذف نامناسب فعل، باید به کاربرد و مطابقت مناسب فعل با فاعل جمله نیز اهمیت داد. در جمله‌های با فعل مجهول نیز، آن روانی جمله وجود ندارد و شاید خواننده دچار ابهام در فهم مطلب نیز شود.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 × 5 =